Meteen naar de inhoud
CHRISTELIJKE GEMEENSCHAPPEN
Werken aan netwerken
EDITO

Edito Erik Eynikel: De wereld wakker schudden, ja, maar hoe?
Interview met Paul Wennekes:
Bestaande en nieuwe gemeenschappen met elkaar verbinden
Erik Eynikel: Verlies je wortels niet.
Yvonne Zonderop over terugkeer van religie
Nicole Chrochowina: “The times, they are a-changing”.
Uitdagingen voor de religieuze orden in Europa vandaag
Lea Verstricht: Afscheid van een traditie? Barbaren wijzen de weg
Eric Holterhues: Een nieuwe weg voor religieuze gemeenschappen
Erik Eynikel: Een nieuw organisatiemodel
voor de nieuwe religieuze gemeenschappen?
Sofie Verscheure: Symposion en YOT.
Over perspectief ontwikkelen en schommelen in de kerk
Ageeth Potma: Klooster Wittem.
Een lange traditie van samenwerken
Rosaliene Israël: Nieuwe Monastiek.
Christelijke gemeenschapsvorming en millennials
Sake Stoppels: Vruchtbaar laveren tussen ‘ik’ en ‘wij’.
Gemeenschapsvorming in de kerk
Column Kolet Janssen: Tastend in het duister
Column Barbara Zwaan: Parel in Gods hand
Boekbesprekingen
Ter overweging Kris Gelaude: Vonkje van niets

€ 8,50

Januari-Maart / 2021

Art. N° 978-94-6196-218-8

INHOUD

Hoe zullen de spirituele tradities van de religieuze gemeenschappen er over pakweg 25 jaar hoorbaar, zichtbaar en vindbaar uitzien in een maatschappij en een kerkelijke setting die totaal anders zal zijn dan wij ons nu kunnen voorstellen? Dat is de beginvraag van het project Networking Intentional Christian Communities (NICC) van de Nederlandse theoloog Paul Wennekes. Het is bekend dat de voorbije decenia veel religieuze gemeenschappen bezig zijn geweest met ‘afronden’: de nog overgebleven religieuzen een waardige oude dag garanderen. In zijn gesprekken met religieuzen viel Wennekes op dat de vraag naar de eigen identiteit en spiritualiteit steeds naar voren kwam. In die context gebruikt hij graag het concept ‘spirituele familie’. Immers, zowel in een mogelijk proces van afronding als bij het plannen van de toekomst moet het perspectief breder zijn dan dat van een individuele instelling. Tegelijkertijd stelde hij vast dat er een steeds sterker wordende vraag is van buitenaf om te mogen delen in de spirituele schatkist van het religieuze leven. Maar het steeds ouder en kleiner wordende ledenbestand maakt het de religieuzen lastig om op die vraag van buitenaf in te gaan.

Ook de verantwoordelijken van geheel nieuwe religieuze initiatieven worden geconfronteerd met moeilijke vragen over de toekomst: gaan we het redden in deze tijd en in deze situatie? Wat is onze identiteit? Welke richting gaan we uit? Het engagement is daar bijzonder groot maar er is geen vast model. Daarom brengt NICC de mensen uit die veelsoortige bestaande en nieuwe gemeenschappen met elkaar in verbinding. Het project helpt mensen om onderling ervaringen uit te wisselen en ideeën en inspiratie op te doen bij elkaar, maar stelt zelf geen inhoudelijke projecten voor…

previous arrow
next arrow
OPENBARING
Subtiel, niet futiel
EDITO

Edito Erik Eynikel: Speuren/sporen naar openbaring
Manuela Kalsky: Openbaring op de golflengte van de 21ste eeuw
Guido Vanheeswijck: Naar openbaring kijken
vanuit de hedendaagse wetenschap
Gert-Jan van der Heiden: Getroffen worden.
Over verwondering en orde in de wijsbegeerte
Peter-Ben Smit: Hoe jongeren vanuit hun context de Bijbel lezen
Agnès Charlemagne: “Niet God stelt teleur,
maar de mensen die ons over Hem spreken”
Ariaan Baan: Het wonder van Gods zelfopenbaring
in het post-truth tijdperk
Kris Gelaude: Als een zachte bries. Woorden voor het onzegbare
Leo Deweerdt s.j. & An Volckaert: Raak aan en laat je raken.
Een hedendaags spiritueel project in Mechelen
Ignace D’hert o.p.: Van Eyck revisited.
Een kunstwerk van wereldformaat
Marc Van Tente: De regenboog omspant hemel en aarde.
Een zoektocht naar zin
Column Kolet Janssen: Spiegels van God
Column Barbara Zwaan: Jezus uit het ziekenhuis
Boekbesprekingen
Ter overweging Kris Gelaude: Aan mensen

€ 8,50

April-Juni / 2021

Art. N° 978-94-6196-220-1

INHOUD

“Openbaring vind(t) plaats”, zo luidde de titel van een TGL-cahier dat het inmiddels opgeheven Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving (DSTS) in 2002 publiceerde. Manuela Kalsky, tot eind 2020 directeur van het DSTS en medeauteur van voorliggend cahier, kijkt terug op die bundel die kort na de aanslagen van 9/11 verscheen en daar sterk door bepaald was. Ze stelt in haar terugblik vast dat veel van wat daarin werd gepubliceerd, nog zeer actueel is maar ook moet worden toegespitst op de huidige situatie.
Het huidige nummer maakt ook verbinding met een minder ver verleden: in 2019 vierden we het 75-jarige bestaan van ons tijdschrift met een symposium in Antwerpen. Guido Vanheeswijck verzorgde toen de openingslezing: Behoefte aan subtiele talen? De toekomst van spiritualiteit. Hij wees erop dat er een ander wereldbeeld en tegelijk een ander godsbeeld en een andere visie op transcendentie nodig zijn om grotere veranderingen in de wereld te realiseren, bijvoorbeeld op vlak van milieu. Hij pleitte in dat kader voor het ontwikkelen van een nieuwe subtiele taal die spiritualiteit opnieuw ter sprake kan brengen. Dat vraagt evenwel dat we allereerst het zogenaamde ‘immanent frame’ doorbreken, de overtuiging dat de werkelijkheid zich beperkt tot het zintuiglijke, dat het leven zich slechts tussen geboorte en dood afspeelt en dat daarmee de kous af is. In dit nummer legt de filosoof uit hoe we in dat immanent frame zijn beland. Gert-Jan van der Heiden toont ons in zijn bijdrage hoe we vervolgens uit dit immanent frame kunnen breken: door verwondering, die niets minder dan een openbaring is…

previous arrow
next arrow
VRIJHEID
Een illusie?
EDITO

Edito Erik Eynikel: Vrijheid: illusie, recht, verlangen
Erik Eynikel: De geschiedenis van de vrijheid
Nicodème Kolani o.f.m.: Een bevrijdende lezing van Amos
en de profeten in de Afrikaanse context
Ria Grommen: Zelfbeschikking vandaag.
Op de wip tussen ‘mythe’ en ‘bestemming’
Peter Nissen: Vrijheid en traditie
Peter Schmidt: “Voor de vrijheid heeft Christus ons vrijgemaakt”
Eberhard Bons: “Alleen de wijze is werkelijk vrij en meester”.
Gedachten over de vrijheid in het spoor van Philo van Alexandrië
Sabine Hiebsch: Vrijheid en Martin Luther
Ilse Cornu: Een regen(-boog) van protest.
Reflecties bij het Vaticaanse verbod
op het zegenen van homoseksuele relaties
Nadia Kroon: Bevrijding en contemplatief leven
Marc Van Tente: Tot vrijheid geroepen. Een lange weg te gaan
Column Kolet Janssen: De vrijheid om niet bang te zijn
Column Barbara Zwaan: Gewoon weer even lucht happen
Boekbesprekingen
Ten geleide Kris Gelaude: Verborgen

€ 8,50

Juli-September / 2021

Art. N° 978-94-6196-230-0

INHOUD

De Nederlandse moslima Anne Dijk publiceerde vorig jaar De verdragen van Mohammed met de Christenen. In de inleiding tot haar boek bespreekt ze hoe vrijheid, vrede en vriendschap ter sprake moeten komen in de dialoog tussen de religies. Ze schrijft: “Moderne concepten als secularisme en individualisme worden door nieuwe omstandigheden als Covid-19 opnieuw uitgedaagd. Dat geldt ook voor het concept vrijheid: o zo mooi, maar best ingewikkeld als we het proberen in te vullen. Hoe definiëren we vrijheid en in hoeverre is dat essentieel voor vrede? Een veel gedeeld seculier dogma is dat de vrijheid van de één eindigt waar die van een ander begint”. Dat zijn interessante vragen waar we ons in dit nummer in de breedte over buigen.
We beginnen met de geschiedenis van de vrijheid. Annelien De Dijn schreef hierover een lijvige studie die we voorstellen in het openingsartikel. De Dijn focust op politieke vrijheid. Bijzonder interessant is haar vaststelling dat de ‘neoliberale’ opvatting – die vrijheid gelijkstelt met zo weinig mogelijk overheidsbemoeienis – in feite een zeer recente ontwikkeling is, ook al doen de voorstanders ervan alsof het over de puurste en meest oorspronkelijke vorm van vrijheid gaat. Waartoe zo’n zwakke overheid dan kan leiden, zien we in vele landen in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Nicodème Kolani uit Ivoorkust beschrijft aan de hand van het oudtestamentische boek Amos hoe een sterke profetische stem juist tot bevrijding uit die corruptie roept.
Naast de politiek-sociale vrijheid is er ook de persoonlijke hang naar ‘vrij zijn’, wat meestal begrepen wordt als: doen en laten wat je wilt. Maar zo eenvoudig is dat niet. Ria Grommen schreef in 2005 samen met Marc Desmet het boek Moe van het moeten kiezen, waarin ze vaststelden dat veel mensen door de grote nadruk op ‘zelfbeschikking’ moe zijn van zichzelf. De globalisering en de neoliberale individualisering werpen mensen namelijk sterk op zichzelf terug, wat leidt tot onzekerheid en zelfs uitputting. Vijftien jaar na de publicatie van het boek maakt Ria Grommen voor dit themanummer de balans op…

previous arrow
next arrow
NIEUWE LEEFGEMEENSCHAPPEN
Oefenplaatsen voor zingeving
EDITO

Edito Erik Eynikel:
Een nieuwe gemeenschap en een nieuwe toekomst
Sjoerd Mulder: Neomonastiek. Meer van hetzelfde of anders?
Anna van Veelen-Blomgren & Rosaliene Israël:
Religieuze leefgemeenschappen onderzocht
Marga Arendsen: Het ‘klooster van de toekomst’ in Sint Agatha
Interview met Kristof Lataire: Zoeken naar een (nieuwe) toekomst voor ons religieus erfgoed.
Pilootproject ‘De Tuin van Heden’
Marc Van Tente : La Poudrière. Het onmogelijke mogelijk maken
Wim Janssen: Oecumenische basisgroep Jonge Kerk Roermond.
Een open huis voor zinzoekers
Paul Wennekes:
Toenemende interesse in seculiere woongemeenschappen
Sophie Mantel & Anne Dijk: Gemeenschap die
grenzen van religie en levensbeschouwing overstijgt
Nikolaas Sintobin s.j.: Digitale gemeenschappen.
Verrassende evoluties en onvermoede uitdagingen
Column Kolet Janssen: In de schoot geworpen
Column Barbara Zwaan: Hoe alles altijd weer nieuw wordt
Boekbesprekingen
Ter overweging Kris Gelaude: Een plek

€ 8,50

Oktober-December / 2021

Art. N° 978-94-6196-235-5

INHOUD

Hoe zullen de spirituele tradities van de religieuze gemeenschappen er over pakweg 25 jaar hoorbaar, zichtbaar en vindbaar uitzien in een maatschappij en een kerkelijke setting die totaal anders zullen zijn dan wij ons nu kunnen voorstellen? Dat was de vraag die we ons in het eerste nummer van dit jaar stelden (jaargang 77, 2021 nr. 1). Intussen zijn we bijna een jaar verder en hebben we ons oor te luisteren gelegd bij initiatieven die zijn ontstaan om nieuwe religieuze gemeenschappen te vormen.
We hebben geluk: de Vereniging Religieuze Leefgemeenschappen in Nederland deed een groot onderzoek onder haar leden naar wat ze doen en wat hen bezighoudt. Rosaliene Israël en Anna van Veelen-Blomgren die in een leefgemeenschap wonen en werken, doen hiervan verslag in dit nummer. Het betreft merendeels van oorsprong protestantse leefgemeenschappen, hoewel ze uiteindelijk allemaal oecumenisch zijn.
Ook aan katholieke kant worden nieuwe gemeenschappen opgericht of worden bestaande gemeenschappen vernieuwd. Zo is er het Sint Agatha ‘klooster van de toekomst’. Het is eeuwen geleden gesticht door de kruisheren en heeft nu een gemengde bewoning. Kruisheren en een meerderheid van leken houden samen de kruisherentraditie in leven. Er zijn ook plekken waar geen religieuzen meer wonen en die toch een plaats blijven waar mensen betrokken willen worden bij het religieuze erfgoed. Zo is er de Brugse Sint-Godelieveabdij waar de laatste religieuze in 2013 vertrok en er nu een centrum is ingericht waar de ziel van 400 jaar religieus leven levendig blijft. Een andere gemeenschap met een – relatief – lange geschiedenis is La Poudrière, in 1958 gesticht in een arme wijk in Brussel. Het huis van de oblaten startte met het opnemen van daklozen. Dat werd een groot succes. In drie andere steden kreeg het initiatief navolging. Nu de laatste religieuzen overleden zijn, spant een groep leken zich in om die werking volgens de oorspronkelijke spiritualiteit verder te zetten. Ook in de oecumenische basisgroep Jonge Kerk Roermond, een open huis voor zinzoekers, hebben leken het heft in handen genomen…

previous arrow
next arrow